دو مفهوم ملت تاریخی و جغرافیایی
________________________________________
منصور خاکی

این نوشته در پاسخ به حقایق ناخوشایندی بود که آلیوس یادآوری کرده بود.

در مفهوم مدرن، ملت تعریف هویتی خود را منظورم از نوع تاریخی است را از دست داده است. به عبارت دیگر این تعریف خود به تاریخ پیوسته و امروزه ملت تعریفی بر اساس گروهی از مردم است که منافع دسته جمعی دارند. شما همین ملت کانادا را در نظر بگیرید با نزدیک به 20 درصد مهاجر صفر کیلومتر که رقم بسیار بالایی است بیشتر به مفهوم ملت نزدیک است که از نظر حقوق بین الملل کمتر از نیم قرن هویت مستقل دارد تا ایرانیان یا اعراب یا تمدن هلن با جمعا بیشتر از 10 هزار سال تاریخ.

این پارادوکس نامعقولی است که مولوی را که زادگاهش افغانستان فعلی است و مدفنش ترکیه ایرانی بدانیم ولی این حق را به تاجیکان ندهیم که زرتشت که سهل است خانم گوگوش را که حی و حاضر است مصادره نکنند. چرا؟ اگر تاجیکان می توانند منافع دسته جمعی خود را (که بعید می دانم و معتقدم آنان نیز بدنبال مفهوم گنگ هویتی خویشند) از این طریق بدست آورند این حق را به خود خواهند داد. و اینکه اعراب خلیج فارس را عربی می نامند قطعا در جهت حفظ منافع جمعی آنان است و من قطعا اطمینان دارم که توفیق خواهند داشت و ما باید امیدوار باشیم و به همین The Gulf قناعت کنیم.

چرا ملت ایران در چنین وضعی بسر می برد؟ چرا خوشبین ترین و بدبین ترین و واقع بین ترین تحلیل گران مسائل ایران جرات پیش بینی آنچه که قرار است یکم اسفند بوقوع بپیوندد ندارند؟ دوستان اگر حماسه ای در این روز خلق شد به هیچ روی شگفت زده نشوید چرا که ایرانیان از آن روی مردمان دقیقه نود هستند که نه بر اساس منافع دسته جمعی که بر اساس منافع و بهتر بگویم احساس شخصی تصمیم می گیرند. اگر آنان بیشتر در اندیشه این 4 روز تعطیلی خود هستند نه از آن روی است که با کسی قهر هستند بلکه اینگونه راحت تر می توانند تصمصم بگیرند. قصدم به هیچ وجه اهانت به مردمی نیست که خود یکی از آنان هستم بلکه هدفی جز ارائه یک تصویر مکمل دیگر ندارم.

همه از مردم دم می زنند. کاری که من همیشه از آن دوری کرده ام. چرا که مردم بی شکل و توده وار قابل اندازه گیری نیستند. یکی از شاخص های دموکرات بودن هر کس در میان طیفهای مختلف سیاسی نحوه بکار بردن واژه مردم است. وقتی که این واژه را بکار می بریم مرادمان کدام گرایش، دیدگاه، منافع، و دغدغه است؟ هواداران ولایت همانقدری حق دارند که این کلمه را مصادره کنند که اصلاح طلبان. یکی خیابانها را پر می کند و دیگری بصورتی انفجاری صندوق آرا را. تفاوت در این است که اولی تضمین می کند که دست کم 4 میلیون رای ثابت دارد و 200 هزار نفر در نماز جمعه او شرکت می کنند و خیلی بیشتر از اینها در راه پیمایی 22 بهمن ولی دومین گروه هیچ ضمانتی نمی تواند بکند چرا که منافع هیچ گروهی را نمایندگی نمی کند. دیگر گروهها که جای خود دارند. از نظر بازماندگان مجاهدین مردم همان فداییان پایگاه اشرف هستند و از منظر سلطنت طلبان همان اهالی لوس آنجلس که هنوز 28 مرداد را جشن می گیرند و 22 بهمن را به سوگ می نشینند.

نه خیر دوستان. مردم هیچیک از اینان نیستند. تعریف ملت گروهی است با یک سری منافع جمعی که برای حفظ یا گسترش آن برنامه دارند و برای اجرای آن برنامه ها مبارزه و تلاش می کنند. به نظر من فعلا تنها مردمی قابل شناسایی هستند که ثبات خود را در منافع دسته جمعی خود نشان داده اند یعنی جناح سنتی جامعه و بازار و در یک کلام پایگاه توده ای محافظه کاران. عصبانی نشوید دست بکار شوید. اشتباه بزرگ اصلاح طلبان همین بوده است که مطالبات را زمینی نکردند تا طبقات و دسته های مختلف اجتماعی به منافع دسته جمعی برسند. ممکن است بگویید که حاکمیت اجازه نمی دهد. قبول کنید که عذر بد تر از گناه است. احساس داشتن منافع دسته جمعی اجازه نمی خواهد بدیگر سخن هنوز چنین منافعی بدست نیامده که محل ظهور پیدا کند. امری که به نظر من با ظهور اپوزوسیون مثبت و قانونی داخل کشور در حال شکل گیری است. من این شکست دندانشکن را این چنین به فال نیک گرفته ام. والسلام.